ميرزا محمد حيدر دوغلات

428

تاريخ رشيدى ( فارسي )

شرعى مىباشد . از پيش او آب شهناز مىرود و مواضع چند از اين آب معمور است و شهناز دره است كه بر كوه غربى واقع است و راهى كه از كاشغر با بدخشان مىروند از اين دره است و از قراچناق 364 تاكلين رباطى موضعى است كه منزل آينده و رونده است پنج فرسخ شرعى باشد . از آنجا لنگر 365 ديگرست كه قوش گنبذ « 1 » مىگويند ، منزل خوب است ، و از آب شهناز معمور است . مزرعه و باغات دارد كه همه وقف اين لنگر است . آينده و رونده از اين لنگر متمتع مىشود و منزل ديگر قزيل نام قريه است آب شور دارد . در اين منزل ، بىضرورت نزول نكنند و اين منزل را از يانگى حصار به ياركند ميانه راست مىدارند . از قزيل تاگوگ 366 رباط تخمينا قريب به ده فرسخ شرعى باشد و از گوگ رباط تا كنار سواد ياركند كه رباطچى نام است ، قياسا هفت فرسخ شرعى 367 باشد . از رباطچى تا قراچناق به غير اين منازل كه مذكور شد ، ديگر آبادانى كمتر است . ياركند ( 194 ر ) در قديم شهر عظيم بوده است كه شهر كهنه را ميرزا ابابكر كنده است و قازق‌ها كه قبل از اين مشروح شده است ، يكى در شهر كهنه بوده است و گنج‌ها آنجا يافته است . اما معلوم نيست كه آن شهر كهنه را نام همين ياركند بوده است يا نام ديگر داشته است . در زمان اجداد اين كمينه ، ياركند قصبهء بود قرينه يانگى حصار . ميرزا ابابكر ياركند را پاى تخت كرد ، جوىها جارى گردانيد و باغات ساخته ، در السنه مردم اشتهار دارد كه ميرزا ابابكر دوازده هزار باغ ساخته است اكثر آن در ياركند و توابع آن است . اما گمان بنده آن است كه اين مقدار نخواهد بود . ميرزا ابابكر قلعهء ساخته كه اكثر جهات ، ارتفاع قلعه سى گز شرعى باشد و درون قلعه تخمينا صد چوب باشد و ارگى در غايت رفعت نصب فرموده ، در اين قلعه شش دروازه مانده و وضع دروازه‌ها كمابيش تا صد گز درون نهاده و از طرفين برجها را به هم نزديك آورده چنان كه كسى كه خواهد كه به دروازه رود اين دو برج واپس مىماند . اگر دشمنى به درون زور آرد ، از پس و پيش و از چپ و راست ، تير و سنگ برابر مىآيد و اين وضع كم قلعه مشاهده افتاده است و در ارك اين قلعه ، عمارات عاليه كثيره ساخته است ، شرح آن طولى دارد . و در محلات قريب ده

--> ( 1 ) . نگ : گمبذ [ در تركى گنبد را ( گومبز ) مىگويند . ( م ) ] .